GES yatırımcısının kafasını en çok karıştıran konu geri ödeme sistemi. 'YEKDEM mi alayım, mahsuplaşma mı, ikisi nasıl farklı' soruları her hafta önümüze geliyor. İkisi tamamen farklı rejimler: biri lisanslı üretim için dolar bazlı satış garantisi (YEKDEM), diğeri lisanssız öztüketim için fatura mahsuplaşma. Yatırım büyüklüğü ve hedefinize göre seçim yapılır. Bu yazıda 2026 itibarıyla ikisinin karşılaştırmasını, eşik değerleri ve riskleri sıralıyoruz.
Mahsuplaşma (lisanssız üretim, < 5 MWp)
Türkiye'de çoğu konut ve KOBİ projesinin tabi olduğu rejim. Sistem öztüketim için kurulur; üretiminiz tüketiminizden fazlaysa şebekeye basılır. Şebekeye basılan elektrik, sonraki ay/yıl tüketim faturanızdan düşülür ('mahsup edilir'). 5 MWp altı tüzel kişiler ve tüm konut sistemleri bu rejim altında. Lisans, EPDK izni veya YEKDEM başvurusu gerekmez; süreç hafif ve hızlıdır.
Avantajları: Hızlı süreç, az evrak, doğrudan faturadan düşüş. Dezavantajı: Fazla üretimde değer kaybı (resmi katsayı %15) — yani 100 kWh şebekeye verdiğinizde 85 kWh karşılığı mahsup edilir. Bu kaybı azaltmak için sistem boyutunu tüketimin %20-25 üstünde tutmak ideal; %50 üstüne çıkarsanız mahsup avantajı azalır.
YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması)
Lisanslı üretim için tasarlanmış destek programı. Sistem üretilen tüm elektriği şebekeye satar (öztüketim yok); karşılığında dolar bazlı sabit fiyat alır. 2026 itibarıyla GES için YEKDEM birim fiyatı 7,3 cent/kWh (USD) — bu yaklaşık 2,80 TL/kWh (kur sabit varsayımı). Sözleşme süresi 10 yıl, ek 5 yıl yerli aksam katkısı varsa.
Avantajı: Dolar bazlı sabit fiyat — kur artışı yatırımı doğrudan kazandırır. Dezavantajı: Mevzuat ağırlığı (EPDK lisans başvurusu, ÇED, EIA, fizibilite, finansal yeterlilik), proje ölçeği 1 MWp+ olmadan ekonomik değil. Konut ve KOBİ için uygun değil; arazi GES, çiftlik GES (1 MWp+) için anlamlı.
Karşılaştırma tablosu
- Sistem türü: Mahsuplaşma → öztüketim; YEKDEM → üretim+satış
- Eşik: Mahsuplaşma < 5 MWp; YEKDEM > 1 MWp pratik (lisanslı)
- Gelir: Mahsuplaşma → fatura tasarrufu; YEKDEM → dolar bazlı nakit
- Süreç: Mahsuplaşma → 2-3 ay; YEKDEM → 8-18 ay başvuru süreci
- Maliyet: Mahsuplaşma → standart; YEKDEM → ek 200-500 bin USD lisanslama
- Risk: Mahsuplaşma → kurumsal trafo trafiği değişimi; YEKDEM → kur sabit gelir, ama 10 yıl sonra fiyat belirsiz
- Uygunluk: Mahsuplaşma → konut, KOBİ, küçük endüstriyel; YEKDEM → ticari yatırım, arazi GES, çiftlik MWp
Yeni rejim: lisanssız satış (depolama yatırımıyla)
2024 sonu mevzuat değişikliği ile depolama (batarya) yatırımı yapan sistemler için 'lisanssız satış' rejimi açıldı. Üretiminizi gündüz batarya doldurup gece şebekeye satabilirsiniz. Şu an pilot uygulamada; geniş ölçekli uygulama 2027'ye doğru bekleniyor. Batarya maliyetleri yüksek olduğundan henüz çoğu yatırımcı için ekonomik değil; ama panel + batarya birleşik maliyet 2030'a doğru cazip hale gelecek.
Hangi senaryoda hangisi mantıklı?
- Konut çatı GES (5-15 kWp) → Mahsuplaşma, başka seçenek yok
- Fabrika çatı GES (100-500 kWp, öztüketim) → Mahsuplaşma, hızlı amorti
- Tarımsal sulama (15-100 kWp, sezonluk öztüketim) → Mahsuplaşma + sezon dışı şebeke kredi
- Arazi GES 1+ MWp ticari yatırım (öztüketim yok, satışlı) → YEKDEM
- Sanayi 2+ MWp (öztüketim + fazla satış) → Mahsuplaşma 2 MWp + ek lisanssız (kategori karışık)
- Endüstriyel + büyük depolama yatırımı → Yeni lisanssız satış rejimi (pilot)
Mahsuplaşma kayıp katsayısı: %15 nasıl hesaplanır?
Şebekeye verdiğiniz elektrik, faturanızdan birim olarak düşülmüyor; %85 katsayısı uygulanıyor. Yani 1.000 kWh fazla ürettiyseniz mahsupa giren 850 kWh. Sebebi: dağıtım kayıpları, sistem kullanım bedeli, kapasite tahsisleri. Bu katsayı EPDK belirler ve teorik olarak değişebilir. 2026 itibarıyla %85 sabit.
Sık sorulan sorular
YEKDEM'e başvurmak için minimum sistem boyutu var mı?
Teknik olarak minimum yok ama pratik eşik 1 MWp. Daha küçük sistemde lisanslama ve operasyon maliyetleri ekonomik anlamlılığı yok ediyor. 5 MWp+ projeler ideal YEKDEM kapsamı.
Mahsuplaşmadan YEKDEM'e geçilebilir mi?
Geçilebilir ama tam yeniden lisanslama süreci gerekir; mevcut sistem söküm + yeniden kurulum maliyetleri çıkar. Çoğu zaman ekonomik değil. Başlangıçta doğru rejimi seçmek kritik.
Mahsuplaşmada şebekeye verdiğim üretim 12 ayda kullanılmazsa kaybeder miyim?
Evet. Şu anki mevzuatta yıl sonu (Aralık) mahsuplaşma sıfırlanır; biriken kredi varsa silinir. Bu yüzden sistem boyutunu yıllık tüketimin %20-25 üzerinde tutuyoruz; daha büyük sistem yıl sonu kaybına yol açar.