GES yatırımcısının kafasını en çok karıştıran konu geri ödeme sistemi. 'YEKDEM mi alayım, mahsuplaşma mı, ikisi nasıl farklı' soruları her hafta önümüze geliyor. İkisi tamamen farklı rejimler: biri lisanslı üretim için dolar bazlı satış garantisi (YEKDEM), diğeri lisanssız öztüketim için fatura mahsuplaşma. Yatırım büyüklüğü ve hedefinize göre seçim yapılır. Bu yazıda 2026 itibarıyla ikisinin karşılaştırmasını, eşik değerleri ve riskleri sıralıyoruz.
Mahsuplaşma (lisanssız üretim, < 5 MWp)
Türkiye'de çoğu konut ve KOBİ projesinin tabi olduğu rejim. Sistem öztüketim için kurulur. Mayıs 2026'dan beri mahsuplaşma saatlik yapılır: ürettiğiniz elektriğin aynı saatte tükettiğiniz kısmı faturadan tam değerle düşer. O saatte tüketimi aşan üretim şebekeye düşük bedelle satılır; sonraki aya veya yıla taşınmaz. 5 MWp altı tüzel kişiler ve tüm konut sistemleri bu rejim altında. Lisans, EPDK izni veya YEKDEM başvurusu gerekmez; süreç hafif ve hızlıdır.
Avantajları: Hızlı süreç, az evrak, doğrudan faturadan düşüş. Dezavantajı: Aynı saatte tüketilmeyen üretim düşük bedelle değerlenir, yani kazanç gündüz kullanım payına bağlıdır. Sulama, fabrika ve gündüz çalışan işletmeler en çok yararlanır; akşam tüketimi ağır konutlar ise yükleri gündüze kaydırmadıkça veya batarya eklemedikçe daha az yararlanır. Sistem boyutu bu yüzden çatıya ya da yıllık toplama göre değil, gündüz tüketim profiline göre seçilir.
YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması)
Lisanslı üretim için tasarlanmış destek programı. Sistem üretilen tüm elektriği şebekeye satar (öztüketim yok); karşılığında dolar bazlı sabit fiyat alır. 2026 itibarıyla GES için YEKDEM birim fiyatı 7,3 cent/kWh (USD); bu yaklaşık 2,80 TL/kWh (kur sabit varsayımı). Sözleşme süresi 10 yıl, ek 5 yıl yerli aksam katkısı varsa.
Avantajı: Dolar bazlı sabit fiyat; kur artışı yatırımı doğrudan kazandırır. Dezavantajı: Mevzuat ağırlığı (EPDK lisans başvurusu, ÇED, EIA, fizibilite, finansal yeterlilik), proje ölçeği 1 MWp+ olmadan ekonomik değil. Konut ve KOBİ için uygun değil; arazi GES, çiftlik GES (1 MWp+) için anlamlı.
Karşılaştırma tablosu
- Sistem türü: Mahsuplaşma → öztüketim; YEKDEM → üretim+satış
- Eşik: Mahsuplaşma < 5 MWp; YEKDEM > 1 MWp pratik (lisanslı)
- Gelir: Mahsuplaşma → fatura tasarrufu; YEKDEM → dolar bazlı nakit
- Süreç: Mahsuplaşma → 2-3 ay; YEKDEM → 8-18 ay başvuru süreci
- Maliyet: Mahsuplaşma → standart; YEKDEM → ek 200-500 bin USD lisanslama
- Risk: Mahsuplaşma → kurumsal trafo trafiği değişimi; YEKDEM → kur sabit gelir, ama 10 yıl sonra fiyat belirsiz
- Uygunluk: Mahsuplaşma → konut, KOBİ, küçük endüstriyel; YEKDEM → ticari yatırım, arazi GES, çiftlik MWp
Yeni rejim: lisanssız satış (depolama yatırımıyla)
2024 sonu mevzuat değişikliği ile depolama (batarya) yatırımı yapan sistemler için 'lisanssız satış' rejimi açıldı. Üretiminizi gündüz batarya doldurup gece şebekeye satabilirsiniz. Şu an pilot uygulamada; geniş ölçekli uygulama 2027'ye doğru bekleniyor. Batarya maliyetleri yüksek olduğundan henüz çoğu yatırımcı için ekonomik değil; ama panel + batarya birleşik maliyet 2030'a doğru cazip hale gelecek.
Hangi senaryoda hangisi mantıklı?
- Konut çatı GES (5-15 kWp) → Mahsuplaşma, başka seçenek yok
- Fabrika çatı GES (100-500 kWp, öztüketim) → Mahsuplaşma; gündüz çalışan tesis saatlik düzenin en avantajlı profilidir
- Tarımsal sulama (15-100 kWp, sezonluk öztüketim) → Mahsuplaşma; pompa gündüz çalıştığı için çok avantajlı, sezon dışı fazla düşük bedelle satılır
- Arazi GES 1+ MWp ticari yatırım (öztüketim yok, satışlı) → YEKDEM
- Sanayi 2+ MWp (öztüketim + fazla satış) → Mahsuplaşma 2 MWp + ek lisanssız (kategori karışık)
- Endüstriyel + büyük depolama yatırımı → Yeni lisanssız satış rejimi (pilot)
Saatlik mahsuplaşmada fazla üretim nasıl değerlenir?
Eski düzeni anlatan içeriklerde şebekeye verilen elektriğin bir katsayıyla sonraki faturalardan düşüldüğü yazar. Mayıs 2026'dan beri bu geçerli değil. Her saat ayrı hesaplanır: o saatte ürettiğiniz elektriğin tükettiğiniz kısmı faturadan tam değerle düşer, aşan kısım şebekeye düşük bedelle satılır. Satış bedelinin güncel tutarı ve tesisinize etkisi keşifte hesaplanır.
Sık sorulan sorular
YEKDEM'e başvurmak için minimum sistem boyutu var mı?
Teknik olarak minimum yok ama pratik eşik 1 MWp. Daha küçük sistemde lisanslama ve operasyon maliyetleri ekonomik anlamlılığı yok ediyor. 5 MWp+ projeler ideal YEKDEM kapsamı.
Mahsuplaşmadan YEKDEM'e geçilebilir mi?
Geçilebilir ama tam yeniden lisanslama süreci gerekir; mevcut sistem söküm + yeniden kurulum maliyetleri çıkar. Çoğu zaman ekonomik değil. Başlangıçta doğru rejimi seçmek kritik.
Şebekeye verdiğim fazla üretim sonraki aylara taşınır mı?
Hayır. Mayıs 2026'dan beri mahsuplaşma saatlik yapılıyor; aylık veya yıllık taşıma yok. Yazın verdiğiniz fazla elektrik kışın faturanızdan düşmez, o saatte şebekeye düşük bedelle satılmış olur. Bu yüzden sistemi yıllık tüketimin üstüne büyütmek yerine gündüz tüketiminize göre boyutlandırıyoruz; akşam tüketimi ağır evlerde yük kaydırma veya batarya seçeneğini birlikte değerlendiriyoruz.